{"id":3987,"date":"2025-04-03T09:17:53","date_gmt":"2025-04-03T09:17:53","guid":{"rendered":"https:\/\/energyair.pl\/?p=3987"},"modified":"2025-04-04T20:19:05","modified_gmt":"2025-04-04T20:19:05","slug":"standardy-i-normy-w-projektowaniu-wentylacji-sal-operacyjnych-wytyczne-w-praktyce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/energyair.pl\/en\/standardy-i-normy-w-projektowaniu-wentylacji-sal-operacyjnych-wytyczne-w-praktyce\/","title":{"rendered":"Standardy i normy w projektowaniu wentylacji sal operacyjnych – Wytyczne w praktyce"},"content":{"rendered":"

W salach operacyjnych, laboratoriach, oddzia\u0142ach intensywnej opieki, salach porodowych i oddzia\u0142ach noworodk\u00f3w priorytetem jest zapewnienie najwy\u017cszych standard\u00f3w higieny i bezpiecze\u0144stwa.<\/strong> W takich \u015brodowiskach kluczowe jest ograniczenie ilo\u015bci unosz\u0105cych si\u0119 w powietrzu bakterii, grzyb\u00f3w, wirus\u00f3w oraz innych zanieczyszcze\u0144,<\/strong> a tak\u017ce precyzyjne utrzymanie parametr\u00f3w ci\u015bnienia, temperatury i wilgotno\u015bci<\/strong>. Systemy wentylacji i klimatyzacji odgrywaj\u0105 tu kluczow\u0105 rol\u0119, skutecznie odprowadzaj\u0105c niepo\u017c\u0105dane substancje \u2013 w tym gazy stosowane w anestezjologii i substancje zapachowe. Dodatkowo, dzi\u0119ki zastosowaniu odpowiednich klap przeciwpo\u017carowych i system\u00f3w oddymiaj\u0105cych, chroni\u0105 one przed rozprzestrzenianiem si\u0119 ognia i dymu. Aby sprosta\u0107 tym wymaganiom, projektanci opieraj\u0105 swoje rozwi\u0105zania na licznych normach i wytycznych europejskich oraz mi\u0119dzynarodowych<\/strong>, co gwarantuje bezpiecze\u0144stwo zar\u00f3wno pacjentom, jak i personelowi medycznemu.<\/p>\n

Niniejszy artyku\u0142 przedstawia, jak wytyczne s\u0105 wdra\u017cane w praktyce, aby zapewni\u0107 najwy\u017cszy poziom higieny i bezpiecze\u0144stwa w projektowaniu<\/span> wentylacji sal operacyjnych.<\/b><\/p>\n

Cel stosowania klimatyzacji i wentylacji<\/b><\/h3>\n

Systemy wentylacji i klimatyzacji stosowane s\u0105, aby, umo\u017cliwia\u0107 utrzymanie odpowiedniej higieny powietrza, co ogranicza rozw\u00f3j drobnoustroj\u00f3w i zmniejsza ilo\u015b\u0107 zawieszonych cz\u0105stek. Po drugie, gwarantuj\u0105 <\/span>komfortowe warunki cieplno-wilgotno\u015bciowe,<\/b> korzystne zar\u00f3wno dla p<\/strong><\/span>acjent\u00f3w, jak i personelu<\/b>. Dodatkowo, systemy te pomagaj\u0105 obni\u017cy\u0107 st\u0119\u017cenie <\/span>szkodliwych i toksycznych gaz\u00f3w oraz eliminowa\u0107 nieprzyjemne zapachy. <\/b>Umo\u017cliwiaj\u0105 one tak\u017ce neutralizacj\u0119 niekorzystnych warunk\u00f3w zewn\u0119trznych, takich jak <\/span>zanieczyszczone powietrze, czy\u00a0 wysoka wilgotno\u015b\u0107, <\/b>\u00a0a tak\u017ce radz\u0105 sobie z ograniczeniami wynikaj\u0105cymi z budowy obiektu \u2013 przypadki pomieszcze\u0144 z ma\u0142\u0105 ilo\u015bci\u0105 okien czy g\u0142\u0119boko osadzonych pomieszcze\u0144,\u00a0<\/span><\/p>\n

Brak jednolitych norm – wyzwanie i szansa<\/b><\/h3>\n

W Polsce nie ma jednoznacznych przepis\u00f3w prawnych<\/span> reguluj\u0105cych wentylacj\u0119 sal operacyjnych. <\/b>Podobnie jest w innych krajach europejskich, gdzie <\/span>obowi\u0105zuj\u0105 r\u00f3\u017cne standardy <\/b>i <\/span>wytyczne,<\/b> ale nie ma jednolitych rozporz\u0105dze\u0144. – To zar\u00f3wno wyzwanie, jak i szansa. Z regu\u0142y dokumenty s\u0105 cz\u0119\u015bciej kodyfikacj\u0105 <\/span>wieloletniej dobrej praktyki <\/b>ni\u017c <\/span>odg\u00f3rnie narzuconym standardem,<\/b> kt\u00f3ry radykalnie zmienia rzeczywisto\u015b\u0107 techniczn\u0105. Nie wsz\u0119dzie dokumenty maj\u0105 bezwzgl\u0119dnie obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 moc prawn\u0105, ale s\u0105 <\/span>mocnymi wytycznymi,<\/b> kt\u00f3re s\u0105 powszechnie <\/span>akceptowane i wymagane przez zamawiaj\u0105cych w ramach ich polityki kontraktowej. Poni\u017cej zestawiono normy i standardy z kt\u00f3re\u00a0 s<\/b>tanowi\u0105 podstaw\u0119 pracy dla biur projektowych, kt\u00f3re g\u0142\u00f3wne i szczeg\u00f3\u0142owe za\u0142o\u017cenia przyjmuj\u0105 do kolejnych etap\u00f3w projektu, cz\u0119sto w najlepszej wierze (bez przymusu prawnego). Mamy w Europie kraje bez \u017cadnego w\u0142asnego standardu (np. Finlandia).\u00a0<\/span><\/p>\n

Wybrane standardy, normy i wytyczne<\/b><\/h3>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Mi\u0119dzynarodowe\u00a0<\/span><\/td>\nISO 14644-1 Cleanrooms and associated controlled environments, Classification of of air cleanliness<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Polska<\/span><\/td>\nwytyczne projektowania, wykonania, odbioru i eksploatacji system\u00f3w wentylacji i klimatyzacji dla podmiot\u00f3w wykonuj\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 lecznicz\u0105\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Wielka Brytania<\/span><\/td>\n HTM 03-01 Spezialized ventilation for healthcare premises<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Francja<\/span><\/td>\n NFS 90-351 \u201cHealth care – Zones of environment control – Requirements for the control of air pollution\u201d<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Szwecja<\/span><\/td>\n SIS -TS 39 Microbiological cleanliness in the operating room<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Niemcy\u00a0<\/span><\/td>\nDIN1946-4 \u201cVentilation and air conditioning, Ventilation in hospitals\u201d VDI 2167-1 \u201c Building services in hospitals, Heating, ventilation and air conditioning\u201d\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Austria<\/span><\/td>\n \u00d6NORM H 6020 \u201d Ventilation and air conditioning plants for locations for medical use – Design, construction, operation, maintenance, technical and hygienic inspections\u201d\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Szwajcaria\u00a0<\/span><\/td>\nSWKI 99-„Heating, ventilation and air conditioning systems in hospitals (design, construction and operation)\u201c Holandia WIP guideline + guideline RL7\/8\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Poziom europejski<\/span><\/td>\nCEN TC156\/ WG18 – European Committee for Standardization, Ventilation for Hospitals<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
USA\/CANADA<\/span><\/td>\nVentilation for Health Care facilities ANSI\/ASHRAE\/ASHE Standard 170-2013<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

 <\/p>\n

Klasyfikacja pomieszcze\u0144 szpitalnych<\/b><\/h3>\n

Poni\u017cej w tabeli przedstawiono opis wymaga\u0144 dotycz\u0105cych instalacji klimatyzacji i wentylacji. Pomieszczenia przyporz\u0105dkowane do klas H1, H2 i H3 musz\u0105 by\u0107 wyposa\u017cone w system wentylacji mechanicznej. W przypadku stref oznaczonych jako H4, stosowanie wentylacji mechanicznej jest dopuszczalne jedynie pod warunkiem spe\u0142nienia wymog\u00f3w higienicznych okre\u015blonych w punkcie 5.1 normy, odpowiedniego wyr\u00f3wnania bilansu przep\u0142yw\u00f3w powietrza lub gdy wentylacja naturalna nie mo\u017ce by\u0107 zastosowana.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tab.1.<\/strong>\u00a0Klasyfikacja pomieszcze\u0144 szpitalnych oraz zalecane dla klasy pomieszcze\u0144 rozwi\u0105zanie systemu wentylacji\/klimatyzacji [6]<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Ventilation for hospitals, pr EN working draft, CEN\/TC 156, lipiec 2009<\/span><\/p>\n

W polskich wytycznych przyjmuje si\u0119, \u017ce obszar chroniony,\u00a0 odnosi si\u0119 do przestrzeni stanowiska operacyjnego lub zabiegowego, gdzie pracuje zesp\u00f3\u0142 operacyjny w sterylnych ubraniach, a tak\u017ce do miejsc przeznaczonych na sterylne pokrycia, takie jak prze\u015bcierad\u0142a i chusty chirurgiczne, oraz powierzchni przygotowanych do uk\u0142adania sterylnych narz\u0119dzi i materia\u0142\u00f3w, nie musi wynosi\u0107 dok\u0142adnie 9 m\u00b2, ale nie powinien by\u0107 mniejszy ni\u017c 3,6 m\u00b2. W praktyce dla sal o ni\u017cszym ryzyku zaka\u017ce\u0144, takich jak w ortopedii czy chirurgii estetycznej, mniejsze strefy chronione mog\u0105 by\u0107 wystarczaj\u0105ce \u2013 pod warunkiem, \u017ce spe\u0142nione zostan\u0105 pozosta\u0142e kryteria wentylacyjne. Powierzchnia ta ma kluczowe znaczenie, gdy\u017c wp\u0142ywa na skuteczno\u015b\u0107 wymiany powietrza oraz na zdolno\u015b\u0107 szybkiego usuwania ewentualnych zanieczyszcze\u0144.<\/span><\/p>\n

Parametry przep\u0142ywu powietrza<\/b><\/h4>\n

Kolejnym istotnym elementem jest pr\u0119dko\u015b\u0107 powietrza, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy mierzy\u0107 w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 30 cm poni\u017cej stropu, gdzie zwykle znajduje si\u0119 nawiewnik laminarny. Przyj\u0119to, \u017ce warto\u015b\u0107 ta wynosi oko\u0142o 0,2- 0,3 m\/s. Przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce strefa chroniona ma powierzchni\u0119 9 m\u00b2, takie ustawienie pr\u0119dko\u015bci umo\u017cliwia osi\u0105gni\u0119cie przep\u0142ywu powietrza w przedziale \u2013 w zale\u017cno\u015bci od metody pomiaru i dok\u0142adno\u015bci oblicze\u0144 \u2013 od oko\u0142o 700 do 8500 m\u00b3\/h. W praktyce jednak, dla sal operacyjnych wysokiego ryzyka, cz\u0119sto przyjmuje si\u0119 warto\u015b\u0107 oko\u0142o 2400 m\u00b3\/h \u015bwie\u017cego powietrza.<\/span><\/p>\n

Wymogi dotycz\u0105ce wymiany powietrza i bilansu<\/b><\/h4>\n

Standardy projektowe wskazuj\u0105, \u017ce przyj\u0119te warto\u015bci przep\u0142ywu powietrza maj\u0105 zapewni\u0107 nie tylko w\u0142a\u015bciw\u0105 wymian\u0119 tlenu, ale tak\u017ce szybk\u0105 eliminacj\u0119 potencjalnych zanieczyszcze\u0144. W niekt\u00f3rych krajach europejskich stosuje si\u0119 warto\u015bci rz\u0119du 1000\u20131200 m\u00b3\/h \u015bwie\u017cego powietrza, co przy maksymalnej liczbie oko\u0142o 12 os\u00f3b w sali operacyjnej przek\u0142ada si\u0119 na oko\u0142o 100 m\u00b3\/h na osob\u0119. Autorzy polskich wytycznych preferuj\u0105 jednak rozwi\u0105zanie z nieco wy\u017csz\u0105 warto\u015bci\u0105 \u2013 2400 m\u00b3\/h \u2013 aby zwi\u0119kszy\u0107 bezpiecze\u0144stwo i pewno\u015b\u0107 usuni\u0119cia zanieczyszcze\u0144.<\/span><\/p>\n

Wnioski\u00a0<\/b><\/h3>\n
    \n
  • Obecne wytyczne i standardy to g\u0142\u00f3wnie kodyfikacja wieloletniej dobrej praktyki, a nie narzucone normy prawne.<\/span><\/li>\n
  • Mimo braku mocy obowi\u0105zuj\u0105cej, dokumenty te s\u0105 powszechnie akceptowane przez zamawiaj\u0105cych i stanowi\u0105 podstaw\u0119 dla biur projektowych.<\/span><\/li>\n
  • Elastyczno\u015b\u0107 regulacji umo\u017cliwia wprowadzanie innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144, o ile s\u0105 one klinicznie i technicznie uzasadnione.<\/span><\/li>\n
  • R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 podej\u015b\u0107 (np. brak w\u0142asnego standardu w Finlandii) podkre\u015bla, \u017ce brak jednolitych przepis\u00f3w jest zar\u00f3wno wyzwaniem, jak i szans\u0105 na dostosowanie system\u00f3w do specyfiki danego obiektu.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W salach operacyjnych, laboratoriach, oddzia\u0142ach intensywnej opieki, salach porodowych i oddzia\u0142ach noworodk\u00f3w priorytetem jest zapewnienie najwy\u017cszych standard\u00f3w higieny i bezpiecze\u0144stwa. W takich […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4066,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"both","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":301,"_seopress_analysis_target_kw":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[59],"class_list":["post-3987","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-wentylacja-szpitale"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/energyair.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3987","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/energyair.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/energyair.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/energyair.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/energyair.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3987"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/energyair.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3987\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4035,"href":"https:\/\/energyair.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3987\/revisions\/4035"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/energyair.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/energyair.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3987"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/energyair.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3987"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/energyair.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3987"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}